حساسیت پوستی به داروها، که به آن درماتیت دارویی نیز گفته میشود، یک واکنش آلرژیک است که در برخی افراد پس از مصرف برخی داروها بروز میکند. این نوع حساسیت ممکن است طیف وسیعی از علائم و واکنشها را ایجاد کند که شدت آنها از خفیف تا شدید متغیر است. در زیر به علائم و نشانههای شایع حساسیت پوستی به داروها میپردازیم:
۱. کهیر (Urticaria)
کهیر نوعی واکنش آلرژیک است که به صورت دانههای قرمز و خارشدار روی پوست ظاهر میشود. این دانهها معمولاً برجسته و ملتهب هستند و میتوانند در نواحی مختلف بدن بروز کنند. کهیرها معمولاً پس از قطع مصرف دارو به تدریج از بین میروند.
۲. خارش (Pruritus)
خارش شدید یکی از شایعترین علائم حساسیت پوستی به داروها است. این خارش میتواند به همراه قرمزی و التهاب پوست رخ دهد و نواحی مختلفی از بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
۳. راشهای پوستی (Skin Rash)
راشهای پوستی به صورت لکههای قرمز و گاهی همراه با تاول و پوستهریزی روی پوست ظاهر میشوند. این راشها ممکن است به تدریج گسترش یافته و به سایر قسمتهای بدن نیز برسند.
۴. سندرم استیونز-جانسون (Stevens-Johnson Syndrome)
این سندرم یک واکنش بسیار شدید و نادر به برخی داروهاست که با تاولهای دردناک، پوستهریزی و زخمهای شدید روی پوست و غشاهای مخاطی همراه است. در این شرایط، پوست ممکن است به شدت حساس و دردناک شود و فرد نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
۵. اریتم مولتیفرم (Erythema Multiforme)
این بیماری یک نوع راش پوستی شدید است که به شکل لکههای دایرهای یا حلقوی ظاهر میشود. اریتم مولتیفرم معمولاً در پاسخ به عفونتها یا مصرف برخی داروها ایجاد میشود و میتواند با تب و خستگی نیز همراه باشد.
۶. واکنش دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک (DRESS)
این واکنش، که به نام DRESS شناخته میشود، یک واکنش نادر ولی جدی است. این حالت با راش پوستی گسترده، تب، تورم غدد لنفاوی و افزایش تعداد گلبولهای سفید (بهویژه ائوزینوفیلها) همراه است. DRESS ممکن است باعث آسیب به اندامهای داخلی نیز شود و نیاز به درمان فوری دارد.
۷. درماتیت تماسی (Contact Dermatitis)
درماتیت تماسی نوعی واکنش حساسیتی است که ممکن است به صورت التهاب، قرمزی و خارش در محل تماس دارو با پوست بروز کند. این واکنش ممکن است پس از استفاده موضعی از کرمها، پمادها یا چسبهای دارویی ایجاد شود.
۸. پورپورا (Purpura)
پورپورا به صورت لکههای قرمز یا بنفش روی پوست دیده میشود که ناشی از خونریزیهای کوچک زیر پوست است. این علامت ممکن است در اثر حساسیت به برخی داروهای خاص ایجاد شود و نیاز به بررسی دقیق دارد.
۹. آنافیلاکسی (Anaphylaxis)
آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک بسیار شدید و خطرناک است که ممکن است با راش پوستی، تورم، تنگی نفس، افت فشار خون و حتی شوک همراه باشد. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و نیاز به مداخله فوری دارد.
۱۰. واکنش فتوتوکسیک (Phototoxic Reaction)
برخی از داروها باعث افزایش حساسیت پوست به نور خورشید میشوند که به آن واکنش فتوتوکسیک گفته میشود. در این حالت، پوست ممکن است قرمز، متورم و آفتابسوخته شود. افراد با پوست حساس باید پس از مصرف این داروها از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنند.
۱۱. خشکی و پوستهریزی پوست
برخی داروها میتوانند باعث خشکی شدید پوست و پوستهریزی شوند. این حالت معمولاً با خارش و التهاب همراه است و در صورت تداوم مصرف دارو میتواند تشدید شود.
راهکارهای درمان و پیشگیری
- قطع مصرف داروی حساسیتزا: در صورت بروز حساسیت پوستی، اولین و مهمترین اقدام قطع مصرف داروی مشکوک است.
- استفاده از آنتیهیستامینها: آنتیهیستامینها میتوانند به کاهش خارش و التهاب کمک کنند.
- استفاده از کرمهای ضد التهاب: کرمهای موضعی مانند کورتیکواستروئیدها میتوانند به کاهش التهاب و قرمزی پوست کمک کنند.
- مراجعه به پزشک: در موارد حساسیت شدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
